2025-nji ýylyň awgust aýynyň 12-ne Türkmenistanyň "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda "Hazar deňzi - dostluk we parahatçylyk deňzi" atly halkara ylmy-amaly konferensiýa geçirildi.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýerine ýetirilmegi bilen baglanyşykly, Daşary işler ministri Raşid Meredowyň gatnaşmagynda geçirilen çärede Hazar kenar ýaka döwletleriň - Azerbaýjan, Türkmenistan, Eýran, Gazagystan, we Rusiýanyň wekilleri, şeýle hem halkara guramalaryň, şol sanda BMG, BMG-niň Daşky Gurşaw Maksatnamasy (UNEP), BMG-niň Ösüş Maksatnamasy (UNDP), Ýewropa Bileleşigi we ÝHHG-niň wekilleri gatnaşdylar. Konferensiýada Halkara Deňiz Hukuk Institutynyň, Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we Oba hojalygy Guramasynyň (FAO) we Bütindünýä Bankynyň ekspertleri  wideo baglanyşygy arkaly gatnaşdy. Maslahatda Azerbaýjany ilçi Gismat Gozalow wekilçilik etdi.

Konferensiýada Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly Konwensiýanyň (Tähran Konwensiýasy) durmuşa geçirilmegi, Hazaryň suwlarynyň ornitologiki ähmiýeti we Türkmenistanyň Hazar Döwlet Tebigy Goraghanasynda sebitiň biodürlüligini goramak meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy. Çärä gatnaşyjylar, şeýle hem, Türkmenbaşy Halkara Deňiz Portunyň işinde daşky gurşaw ülňüleriniň berjaý edilmeginiň meseleleri we Awaza milli syýahatçylyk zolagynda ekoturizmi ösdürmegiň perspektiwleri barada pikir alyşdylar. Konferensiýada Hazar kenarýaka ýurtlarynyň arasynda gidrometeorologiki hyzmatdaşlygyň perspektiwleri, şeýle hem sebitdäki döwletleriň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary berkitmekde Hazar deňziniň tutýan orny ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ilçi Gismat Gozalow öz çykyşynda Hazar kenar ýaka ýurtlaryň arasyndaky dostlukly we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryň, şeýle hem ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň Hazar deňzinde durnuklylygyň we howpsuzlygyň möhüm şertidigini aýtdy.

Ilçi Hazar deňziniň sebitdäki halklaryň abadançylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen köp sanly halkara we sebit taslamalarynyň möhüm bölegidigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, bu ýylyň fewral aýynda Tähranda geçirilen III Hazar Ykdysady Forumyny kanagatlanma bilen belläp geçdi. Azerbaýjan Hazar deňziniň parahatçylygyň, sazlaşygyň, hoşniýetli goňşuçylyk we konstruktiw halkara hyzmatdaşlygyň mekany hökmünde gorap saklamak boýunça edilen tagallalara uly ähmiýet berýär. 2018-nji ýylda Aktau Konwensiýasynyň gol çekilmegine taryhy ähmiýetli waka hökmünde baha berdi.

Ilçi, Hazarda döwlet baştutanlary derejesinde geçirilen sammitler, hökümet baştutanlarynyň derejesinde ykdysady forumlaryň, daşary işler ministrleriniň duşuşyklary we ýokary derejeli iş toparlarynyň ýygnaklarynyň çäginde kenarýaka döwletleriň özara işjeňliginiň giňelmegi barada çykyş etdi. Hazar deňzinde ulag pudagynda hyzmatdaşlygyň giňelmeginiň söwda gatnaşyklarynyň we Ýewraziýa sebitiniň ösmegi üçin peýdalydygyny bellän ilçi, Azerbaýjanyň floty, Baku Halkara Deňiz Porty, Baku-Tbilisi-Kars demir ýoly we beýleki strategiki taslamalar bilen sebitiň möhüm üstaşyr we logistika merkezine öwrülendigini aýtdy. Özara peýdaly ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň, maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmagyň, ygtybarly we howpsyz aragatnaşyk gurmagyň, ýokary girdejili we ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalaryň çekilmeginiň kenarýaka döwletleriň esasy ileri tutýan ugurlarydygyny aýtdy.

Ilçi öz çykyşynda Hazar deňziniň daşky gurşaw meselelerine hem ünsi çekdi. Howanyň üýtgemeginiň, global ýylylygyň we daşky gurşawyň hapalanmagynyň sebite edýän täsirini bellän Gismat Gozalow, 2022-nji ýylda Aşgabatda geçirilen VI Hazar Sammitinde deňiz suwunyň derejesiniň azalmagynyň esasy ara alnyp maslahatlaşylan mesele bolandygyny ýatlatdy. Azerbaýjanyň inisiatiwasy bilen ekspertler toparyny döretmek we bu toparyň ilkinji ýygnagyny Bakuda geçirmek üçin çäreleriň görülendigini aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, Bakuwda COP29-yň çäginde Bakuda geçirilen "Hazar bilen tanyşlyk: Tähran Konwensiýasy arkaly howanyň üýtgemeginiň täsiri astynda kenarýaka durnuklylygyny we biodürlüligi goramak" temasynda geçirilen ýygnakda daşky gurşaw meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny we kenar ýaka ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlygyň güýçlendirilendigini aýtdy.

Sözüniň ahyrynda ilçi Gismat Gozalow, LLDC Konferensiýasynyň çäginde Hazar deňziniň ýalpaklaşmagy we ekologiýa meselelerini çözmek boýunça kenarýaka döwletleriň hökümet işgärleri derejesinde ýygnak gurandygy üçin dogan Türkmenistanyň ýolbaşçylaryna minnetdarlyk bildirdi we bilelikde işlemekligiň deňzi goramakda goşant goşjakdygyna ynam bildirdi.